Chip News

W przypadku najnowszych kart graficznych obsługujących bibliotekę DirectX 10, zniknął podział na wyspecjalizowane jednostki Vertex Shader i Pixel Shader. Obliczenie, którymi wcześniej zajmowały się oba typy jednostek, został powierzony nowej grupie ujednoliconych jednostek, które pracują w sposób dynamiczny i które są przydzielane do takiego typu obliczeń, jaki jest aktualnie potrzebny. Nvidia nazwała to rozwiązanie Stream Processors natomiast ATI Unified Shaders.

Overclocking przygotowania

Przetaktowywanie GPU to proces złożony i czasochłonny. Wpływ na jego powodzenie i efekt końcowy ma wiele czynników. Najważniejszym z nich jest odpowiednie chłodzenie układu graficznego oraz ogólnie pojęta wentylacja komputera. Musimy pamiętać, że zwiększenie częstotliwości pracy karty graficznej wiąże się często ze znacznym wzrostem temperatury procesora karty oraz pamięci na niej umieszczonych. Overclocking źle chłodzonego GPU bardzo często prowadzi do niestabilnej pracy układu oraz trwałego uszkodzenia. Dlatego nasz niepokój powinny budzić wskazania temperatury przekraczające 80° C. W przypadku takim powinniśmy zaprzestać dalszego Overclocking i zadbać o lepsze chłodzenie karty. Pomocna może okazać się wymiana standardowego układu chłodzenia na bardziej wydajny. Oferta niestandardowych, często bardzo egzotycznych, systemów chłodzących różnych firm dostępna jest w każdym większym salonie komputerowym.

Temperatura krytyczna, przy której GPU grozi uszkodzenia, to w zależności od modelu 100°C - 115°C. W momencie osiągnięcia takiej temperatury karta graficzna automatycznie spowalnia swoje działanie i przechodzi w tryb 2D i trwa w nim do momentu restartu komputera.

Wartości temperatur pochodzą z ponad 20 Biosów kart Nvidia z modeli od 6xxx do 9xxx.

Systemy chłodzenia GPU podobnie jak CPU można podzielić na trzy podstawowe grupy:
- Pasywne - Za chłodzenie odpowiada masywny, aluminiowy lub miedziany radiator (brak wiatraka).
- Aktywne - Za chłodzenie odpowiada radiator (najczęściej aluminiowy) z zamontowanym wiatrakiem.
- Aktywne - Heat pipe - Radiator z miedzianymi rurkami, w których znajduje się ciecz wspomagająca transport i odprowadzanie ciepła.
- Aktywne - Water Cooling - Chłodzenie wodne za pomocą bloku wodnego montowanego na GPU/CPU.



Kolejna istotną sprawa jest pobór mocy. Zmuszenie GPU do pracy z większą częstotliwością zegara i pamięci oraz odblokowanie uśpionych jednostek Vertex Shader czy Pixel Shader, wiąże się z procentowo większym zapotrzebowaniem na elektryczność. Kwestia ta jest bardzo istotna dla osób posiadających słabsze, często „niefirmowe” zasilacze, które mogą nie poradzić sobie z dostarczeniem odpowiedniego napięcia, co w efekcie może doprowadzić do niestabilnej pracy komputera (zawieszanie się systemu) lub spalenia zasilacza. Pamiętajmy również, że w przypadku, gdy nasz komputer pracuję w konfiguracji SLI/CrossFire, gdy w komputerze znajdują się 2, 3 lub 4 karty graficzne, prądorzerność podkręconych kart może rozłożyć na łopatki nawet wydajny markowy zasilacz.

Graphic Artifacts – To przekłamania GPU powstałe w skutek nadmiernego Overclockingu lub błędne wyświetlanie części obrazu, które są oznaką niestabilnej pracy karty graficznej. Najczęściej spotykanym przykładem takiego problemu są:

- Losowo pojawiające się grupy pikseli o odmiennej od otoczenia kolorystyce (fioletowe, żółte)
- Znikające elementy sceny 3D
- Migoczące cienie w grach
- Tzw. Krzaczenie się wyświetlanych obiektów

Overclocking praktyka

Teraz, gdy zapoznaliśmy się z podstawowymi zasadami Overclockingu i wzbogaciliśmy swoja wiedze o zagadnienia niezbędne każdemu początkującemu Overclockerowi, możemy zabrać się za modyfikacje własnej karty graficznej. Wybrana przez nas metoda, to będzie Overclocking z poziomu sterownika urządzenia. Skorzystamy z niej, bowiem jest to najszybszy i stosunkowo bezpieczny sposób dla ludzi bez wcześniejszego doświadczenia. Do przeprowadzenia całej operacji niezbędne będą 4 programy:

Riva Tuner 2.06 - Podkręcanie I monitorowanie GPU
ATITool 0.26 - Podkręcanie I testowanie GPU
GPU-Z.0.2.4 - Identyfikacja GPU
3DMark06 - Sprawdzanie wydajności i stabilności( Uwaga 580 MB)

Overclocking z poziomu sterownika pozwoli nam na zmianę następujących ustawień:
Core clock - Prędkość, z jaką działa procesor karty graficznej
Memory clock - Prędkość, z jaką działają pamięci.
Vertex Shader - Prędkość, z jaką działają jednostki przetwarzania geometrię
Pixel Shader - Prędkość, z jaką działają jednostki przetwarzające piksele
ROP (Render Out Pixel) - Prędkość, z jaką działają jednostki rasteryzujące


Overclocking z poziomu sterownika nie umożliwi nam odblokowania uśpionych jednostek Pixel Shader i Vertex Shader, a jedynie zmianę szybkości ich działania, bowiem ich zegary są zsynchronizowane z zegarem procesora GPU. Co do taktowania ROP (Render Out Pixel), w części modeli kart graficznych może być ono ustawiane osobno. Najczęściej jest ono kilkadziesiąt MHz większe niż zegar rdzenia układu graficznego, jednak do zmiany jego wartości niezbędna jest edycja Biosu GPU, dlatego zadowolimy się wzrostem taktowania ROP, jakie przyniesie nam przetaktowanie rdzenia GPU. Memory latency i Core voltage w kartach Nvidia dostępne są tylko z poziomu Biosu układu graficznego dodatkowo są to opcje zaawansowane, które niepoprawnie ustawione mogą natychmiast unieruchomić kartę, dlatego pominę sposób ich modyfikacji.

(odblokowanie nieaktywnych jednostek Vertex Shader i Pixel Shader w sposób programowy było możliwe tyko dla karta do serii GeForce 6xxx)